Okolica
Ratusz
Późnorenesansowy budynek znajduje się na środku Rynku Wielkiego. Jest siedzibą Urzędu Miejskiego oraz Burmistrza Szydłowca.
Budowa ratusza trwała od roku 1602 do 1629, choć fundusze potrzebne na jego budowę zebrano w tempie rekordowym nawet jak na obecne czasy – bo w ciągu trzech lat. Wieża ratusza miejskiego, stojącego zgodnie z prawem magdeburskim pośrodku prostokątnego Rynku Wielkiego, góruje nad całym miastem i widać ją z odległości kilku kilometrów. Budowla zaliczana jest dzisiaj do najpiękniejszych mieszczańskich budowli w Polsce.
Dzisiejszy kształt ratusza jest wynikiem wielu remontów i przekształceń; przebudowywano go w roku 1809, 1918 i 1945 – 1960, gdyż był wielokrotnie niszczony w czasie działań wojennych. Robiono to jednak ze sporym pietyzmem i jego dzisiejszy widok prawie nie odbiega od zachowanej starej ikonografii. W ratuszu mieszkał też artysta malarz, przedstawiciel szkoły monachijskiej – Władysław Aleksander Malecki.
Dzisiaj jedną z atrakcji turystycznych jest wejście na wieżę ratuszową. W wieży znajduje się odtworzona pracownia Władysława Maleckiego, w której można znaleźć reprodukcje jego obrazów.
Zamek
Gotycko-renesansowa rezydencja rodu Szydłowieckich i Radziwiłłów oraz księżnej Anny Sapieżyny, wybudowany przez Stanisława Szydłowieckiego w latach 1470-1480 na miejscu dawnego grodu.
Zamek został wybudowany na sztucznej wyspie, umocnionej drewnianymi palami. W latach 1515-1526 nastąpiła przebudowa i rozbudowa gotyckiego zamku na renesansową rezydencję dokonana przez Mikołaja Szydłowieckiego, syna Stanisława. Wybudował dwupiętrowe skrzydło wschodnie i dostosował do niego istniejący już budynek starego dworu. W reprezentacyjnej części wschodniego skrzydła urządzono loggie widokową, a wokół fosy, znajdował się wspaniały ogród i zwierzyniec. Wnętrza zdobiły polichromie, których autorami było Stanisław Samostrzelnik i malarz Piotr, którego na prośbę Krzysztofa Szydłowieckiego, przysłał z Królewca Albrecht Hohenzollern. Dziejszą postać zamku, zawdzięczamy Radziwiłłom, którzy przejęli Szydłowiec w drodze małżeństwa Elżbiety Szydłowieckiej z Mikołajem „Czarnym” Radziwiłłem. Jednak szczególną opieką zamek otoczył Krzysztof Mikołaj Radziwiłł „Sierotka” oraz jego syn Albrycht, wymieniony w inskrypcji umieszczonej w portalu znajdującym się na dziedzińcu.
Zalew w Szydłowcu
Szydłowiecki zalew to zbiornik wodny zlokalizowany niedaleko centrum miasta, jest ważnym miejscem dla mieszkańców Szydłowca i okolic, o mocnym znaczeniu turystycznym. Tafla wody widoczna z ratuszowej wieży budzi zaciekawienie turystów odwiedzających nasze miasto oraz skutecznie zachęca do spacerów w jego okolicę.
W ostatnich latach teren nad zalewem zmienił się wielowymiarowo. Został wybudowany drewniany pomost, nazywany przez mieszkańców molem, który obecnie jest popularnym plenerem fotograficznym. Cały akwen został oczyszczony, a wokół niego pojawiła się oaza zieleni, między którą możemy spacerować alejkami z piaskowca. Pojawiły się również altany wypoczynkowe, gdzie możemy odpocząć po intensywnym spacerze.
Z roku na rok zalew cieszy się coraz większą popularnością, to miejsce idealne na relaks i rekreację dla każdego. Odpoczywający nad zalewem mogą zażywać kąpieli, opalać się, korzystać z siłowni plenerowej oraz boisk do plażowej piłki nożnej i siatkówki. Można także spacerować po pomoście, z którego rozpościera się widok na zabytkową część miasta, a także korzystać z innych możliwości aktywnego spędzania czasu. Ścieżka nordic walking o długości 4,5 kilometra, która ma początek przy zalewie prowadzi na południe miasta. Na trasie tej pętli zamontowano tablicę z propozycjami ćwiczeń do indywidualnego wykonania. W sezonie letnim kąpielisko strzeżone jest przez ratowników, a wypoczywający mogą korzystać z wypożyczalni sprzętu wodnego i plażowego. Chwalą go także miłośnicy wędkarstwa, można w nim złowić takie gatunki ryb jak płoć, leszcz, jaź, lin i karp. Natomiast do dyspozycji najmłodszych dostępny jest plac zabaw, skate park, a także bezobsługowy park linowy. Zalew tętni życiem niemal o każdej porze, nie tylko latem. Zimą na plaży pojawiają się „morsy”.
Kamieniołomy
O Szydłowcu nie bez powodu mówi się, że jest to „Miasto na kamieniu”. Miejscowość została wzniesiona na piaskowcu szydłowieckim z okresu jurajskiego.
Tradycje kamieniarskie sięgają początków powstawania osady, a więc XIV wieku. Szydłowiecki piaskowiec był bardzo popularnym w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku. W mieście i okolicy działało wiele kamieniołomów i zakładów obróbki. Piaskowiec szydłowiecki był wykorzystywany do odbudowy zniszczonych po wojnie miast w całej Polsce, a także do wykonania elewacji Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie oraz gmachów ul. Marszałkowskiej.
Dzisiaj w Szydłowcu kamieniołomy są nieczynne. Oddalone od siebie o kilkaset metrów „Pikiel” i „Podkowiński” noszą nazwę od właścicieli i są zalane wodą. Jest to jeden z obowiązkowych punktów zwiedzania podczas wizyty w Szydłowcu. Warto zaznaczyć, że w okolicach wciąż znajdziemy czynne kamieniołomy, które wydobywają ten szczególnie ważny produkt dla regionu.
Cmentarz Żydowski - kirkut
Szydłowiecki cmentarz żydowski to jeden z największych zachowanych w Polsce. Na obecnym obszarze kirkutu znajduje się 3100 macew. Cmentarz powstał w drugiej połowie XVII wieku.
Powstały z początkiem masowego osadnictwa Żydów i powołaniem żydowskiej gminy wyznaniowej. Z biegiem lat zajmował coraz większy obszar; bo chowano na nim nie tylko Żydów z Szydłowca, ale i pobliskich, a nawet dalej położonych miejscowości, nie mających własnego cmentarza – z Suchedniowa, Bodzentyna, Wąchocka, Psar.
Dzisiejszy obszar cmentarza to mniej więcej 1/3 jego dawnej powierzchni. Jeszcze w 1945 roku kirkut graniczył od zachodu z dzisiejszą ulicą Kościuszki. W roku 1957 władze cmentarz zamknęły, a następnie przeznaczyły jego teren pod zabudowę. Nagrobki z tego terenu przeniesiono na teren obecnie istniejącego cmentarza, umieszczając je ciasno obok siebie w kilku rzędach. Mają one formę tradycyjnych żydowskich macew – prostokątnej kamiennej płyty, często zaokrąglonej w górnej części. Na każdej jest umieszczona inskrypcja w języku hebrajskim i piktogram z symboliką dotyczącą życia zmarłego. Groby pochodzą głównie z lat 1901 – 1939. Ich symbolika nawiązuje do płci zmarłej osoby, zajęcia, a także jej pobożności.
Na przykład świece w lichtarzu, niekiedy złamane, występują tylko na nagrobkach kobiet; bo właśnie do kobiety należało ich zapalanie w piątkowy wieczór i rozpoczynanie świętowania szabatu. Księgi ustawione na półce na nagrobkach męskich mówią o tym, że zmarły był rabinem, uczonym w piśmie, nauczycielem lub lektorem w synagodze.
Szydłowiecka fara
Późnogotycki kościół pod wezwaniem św. Zygmunta Króla Burgundzkiego z 1401 roku, zwany farą.
Kościół ufundowany z przez Jakuba i Sławka Odrowążów, pierwotnie był drewniany. W końcu XV w. Jakub Szydłowiecki rozpoczął z własnych funduszy budowę kościoła murowanego z miejscowego kamienia. Ukończył ją przed 1525 rokiem jego brat, Mikołaj Szydłowiecki.
Kościół składa się z trzyprzęsłowego, sklepionego gotycko prezbiterium i prostokątnej nawy przykrytej płaskim, modrzewiowym stropem z polichromią, przedstawiającą św. Zygmunta, patrona kościoła. Od północy do prezbiterium przylega gotycka zakrystia i skarbczyk, od południa kaplica Najświętszej Marii Panny – nekropolia rodowa Szydłowieckich. W prezbiterium na północnej ścianie umieszczony jest przepiękny późnogotycki poliptyk, przedstawiający Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny i sceny ewangeliczne, wykonany w 1509 r. w warsztatach krakowskich. Na poliptyku przedstawieni zostali także członkowie rodziny Szydłowieckich, którzy byli jego fundatorami. Z warsztatów krakowskich pochodzi również wspaniały, złocony ołtarz główny.
W ścianie prezbiterium znajduje się płyta nagrobna Mikołaja Szydłowieckiego z czerwonego marmuru, wykonana w warsztacie Bartolomeo Berecciego, a w nawie głównej, klasycystyczny nagrobek Marii z Gawdzickich Radziwiłłowej z białego marmuru, wykonany przez Jakuba Monaldiego – nadwornego rzeźbiarza króla Stanisława Augusta Paniatowskiego. Z postacią Marii Gawdzickiej, siostry miejscowego proboszcza i jej miłości do męża z książęcego rodu Radziwiłłów, zakończonej szczęśliwym małżeństwem, związana jest miejscowa legenda, najprawdopodobniej będąca wzorem postaci „Trędowatej”.
Dotknięcie marmurowej postaci ma zapewnić szczęście w miłości. Z przełomu XVI i XVII wieku pochodzą interesujące graffiti – rysunki i napisy na zewnętrznych kamiennych ciosach prezbiterium i południowej ściany nawy. Obok kościoła stoi dzwonnica pochodząca z XVI w.
Pracownia Maleckiego
Na przedostatnim piętrze wieży ratuszowej znajduje się odtworzona ostatnia pracownia malarza Władysława Aleksandra Maleckiego
W ratuszu mieszkał też artysta malarz, przedstawiciel szkoły monachijskiej – Władysław Aleksander Malecki. Urodził się w Masłowie, koło Kielc. Ukończył Szkołę Sztuk Pięknych w Warszawie i pracował jako dekorator Teatrów Rządowych, dostał stypendium od rządu na wyjazd za granicę. Wyjechał do Monachium i przystał do znajdującej się tam kolonii artystów polskich, która skupiała takich artystów jak: Józef Brandt, Aleksander Gierymski i Maksymilian Gierymski oraz Juliusz Kossak.
W Monachium najwięcej malował pejzaży, które wygrywały medale na wystawach europejskich. W Crystal Palace Picture Gallery w Londynie w 1874 roku zdobył złoty medal za obraz „Przedmieście Krakowa”. W Polsce jego najbardziej znanym dziełem jest „Sejm Bociani”, który artysta oddał do Muzeum Narodowego w Krakowie, dzisiaj można ten obraz obejrzeć w oddziale w Sukiennicach, a jego reprodukcję w szydłowieckiej pracowni.
Malecki w 1880 roku postanowił na stałe wrócić do Polski, jednak powrót nie należał do szczęśliwych. Malarz nie był tak popularny jak za granicą. Nie poprzestał malowania, skupił się teraz na rodzimych krajobrazach. Zmieniał miejsca zamieszkania, a w maju 1898 roku poprosił Burmistrza Szydłowca – Dominika Derenia, o udostępnienie pomieszczenia w ratuszu. Malecki zamieszkał w wieży ratuszowej, gdzie urządził sobie także studio. Z każdym miesiącem jego stan psychiczny i fizyczny (cierpiał na reumatyzm) ulegał pogorszeniu i ograniczał jego twórcze zapędy. Malował coraz mniej. Mieszkańcy określali go jako małomównego i stroniącego od ludzi. 5 marca 1900 roku, Burmistrz Miasta razem ze stróżem znaleźli go martwego na podłodze. Do dzisiaj przyczyna śmierci nie jest ustalona, za to pewne jest to, że Malecki w ratuszu pozostawił po sobie co najmniej 600 obrazów.
Dzisiaj, wchodząc na wieżę ratuszową, można zobaczyć jak być może żył artysta. Pędzle, farby, zdjęcia, listy.. i najlepsze: reprodukcje obrazów. Można zobaczyć, jak rozmiarowo małe były arcydzieła i porównać je do innych obrazów.
Parki
Park Radziwiłłowski
Zwany także Ogrodem Zamkowym, czy też Ogrodem Radziwiłłów. Jest najstarszym parkiem w Szydłowcu – został założony w XVI wieku przez Mikołaja Szydłowieckiego. Jego powierzchnia wynosi obecnie około 8 hektarów i jest to niewielka część dawnego założenia ogrodowego. Dawniej był tu ogród owocowy, warzywny, ozdobny ogród włoski oraz zwierzyniec, w którym hodowano sarny, jelenie, daniele, zające oraz bażanty. Otaczająca park zieleń wraz z przepływającą tędy rzeką Korzeniówką oraz okazały starodrzew i widok na zabytkowy zamek otoczony fosą tworzą idealne miejsce na spacery i spędzanie wolnego czasu.
Park Kolejowa
Utworzony w ramach budowy drogi krajowej S7, przebiegającej przez Szydłowiec. Powierzchnia parku to około 1,5 hektara terenu otoczonego zielenią. Znajdziemy tu plac zabaw dla dzieci, stoliki do gry w szachy/warcaby oraz robiące wrażenie oczko wodne. Wprost idealne miejsce do wypoczynku i spacerów dla rodzin z dziećmi, par jak również paczki przyjaciół.
Park Niepodległości
Powstał po okresie wojennym, w miejscu gdzie przed wojną odbywał się targ. Zlokalizowany jest przy ulicy Kościuszki 174. W otoczonym z 4 stron miejskimi ulicami parku, znajdziemy pomniki upamiętniające ofiary Zbrodni Katyńskiej, żołnierzy Podziemia Niepodległościowego oraz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.
Skwer Staromiejski
Przez niektórych nazywany również Skwerem Rynkowym i Skwerem Kościuszki. Jest to jeden z najstarszych terenów zielonych w Szydłowcu. Został utworzony na zrujnowanym po wojnie terenie, gdzie kiedyś znajdowała się m.in. karczma proboszczowska. Bezpośrednio przy skwerze znajduje się pomnik Pomnik Tadeusza Kościuszki wybudowany w 1923 roku.